انواع کلکتور گرمایش از کف | بررسی ۸ نوع پرکاربرد
کلکتور گرمایش از کف چیست و چرا اهمیت دارد؟
در دنیای مدرن امروز، آسایش حرارتی و بهینهسازی مصرف انرژی به دغدغهای اصلی برای صاحبان خانه و سازندگان تبدیل شده است. سیستم گرمایش از کف به عنوان یکی از کارآمدترین روشهای گرمایشی، توانسته جایگاه ویژهای در صنعت تأسیسات ساختمانی پیدا کند. اما آیا میدانید قلب تپنده این سیستم چه نام دارد؟ کلکتور گرمایش از کف .
کلکتور در حقیقت عنصر توزیعکننده سیستم گرمایش از کف است که وظیفه دارد آب گرم را از منبع اصلی (پکیج یا موتورخانه) دریافت کرده و بین مدارهای مختلف حرارتی در سطح ساختمان توزیع کند . این قطعه که به دلیل شکل ظاهری خاصش "شانه" نیز نامیده میشود، از دو بخش اصلی تشکیل شده است: کلکتور رفت (توزیع آب گرم) و کلکتور برگشت (جمعآوری آب سرد شده) .
در دنیای تأسیسات ساختمانی، انتخاب تجهیزات باکیفیت نقشی تعیینکننده در عملکرد و طول عمر سیستم گرمایش از کف ایفا میکند. برند نیوپایپ (Newpipe) به عنوان یکی از معتبرترین تولیدکنندگان ایرانی در این حوزه، با پشتوانه گروه صنعتی گیتیپسند و بیش از دو دهه تجربه، طیف گستردهای از کلکتورهای گرمایش از کف را با کیفیتی در سطح استانداردهای بینالمللی به بازار عرضه میکند . قیمت کلکتور گرمایش از کف نیوپایپ در سال ۱۴۰۴ همانند سایر محصولات این برند، بر اساس عوامل متعددی از جمله تعداد خروجیها، نوع کنترل (ساده، فلومتردار یا ترموستاتیک)، جنس بدنه و نوع اتصالات (پرسی یا کوپلی) تعیین میشود. بررسی آخرین لیستهای قیمتی نشان میدهد که به عنوان مثال، کلکتور نیوپایپ با ۴ انشعاب و سایز ۱/۲×۱ اینچ با قیمتی در محدوده ۷۹۳,۱۷۰ تومان (۷,۹۳۱,۷۰۰ ریال) در بازار عرضه میشود . این قیمت برای مدل ۵ انشعابی مشابه به حدود ۹۹۱,۴۶۰ تومان و برای نمونه ۶ انشعابی به ۱,۴۹۸,۳۵۰ تومان افزایش مییابد . البته باید توجه داشت که مدلهای پیشرفتهتر نظیر کلکتورهای هوشمند نیوپایپ که قابلیت اتصال به سیستم خانه هوشمند و کنترل از راه دور را دارند، با توجه به امکانات ویژهشان در بازه قیمتی ۳ تا ۵ میلیون تومان قرار میگیرند . این تنوع قیمتی به مجریان و مالکان ساختمان امکان میدهد تا متناسب با بودجه و نیاز پروژه خود، بهترین گزینه را انتخاب کرده و از مزایایی همچون طول عمر بالای ۵۰ سال، مقاومت در برابر خوردگی و رسوبگیری، و دقت در توزیع یکنواخت گرما بهرهمند شوند.
اهمیت استفاده از کلکتور فراتر از یک قطعه ساده لولهکشی است. این تجهیز امکان کنترل مستقل دمای هر اتاق، توزیع یکنواخت گرما، بهینهسازی مصرف انرژی و حتی عیبیابی آسان در زمان بروز مشکل را فراهم میکند . تصور کنید یکی از لولههای گرمایش دچار نشتی شده باشد؛ بدون وجود کلکتور، باید کل سیستم را برای تعمیر یک بخش کوچک قطع کنید، اما با وجود کلکتور، شیر مربوط به همان مدار را ببندید و بقیه ساختمان از گرما بهرهمند بمانند .
در این مقاله از سال ۱۴۰۴، قصد داریم شما را با انواع کلکتورهای گرمایش از کف، ویژگیها، مزایا و معایب هر یک آشنا کنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای پروژه خود داشته باشید.
دستهبندی انواع کلکتور بر اساس جنس ساخت
یکی از مهمترین عوامل در انتخاب کلکتور، جنس بدنه آن است. جنس کلکتور تأثیر مستقیمی بر دوام، مقاومت در برابر خوردگی و قیمت نهایی دارد. در ادامه چهار نوع رایج بر اساس جنس ساخت را بررسی میکنیم:
۱. کلکتور برنجی
کلکتور برنجی بدون شک رایجترین و پرطرفدارترین نوع کلکتور در بازار ایران است . برنج به عنوان مادهای با دوام و مقاوم در برابر خوردگی، گزینهای ایدهآل برای سیستمهای گرمایش از کف محسوب میشود. این کلکتورها معمولاً با روکش ضد خوردگی (مانند آبکاری نیکل) عرضه میشوند که طول عمر آنها را افزایش میدهد .
مقاومت در برابر خوردگی: بالا
فشار کاری: تا ۱۰ بار
طول عمر مفید: حدود ۲۰ سال
قیمت: متوسط
۲. کلکتور استیل (فولاد ضد زنگ)
کلکتورهای ساخته شده از فولاد ضد زنگ، قویتر از نوع برنجی هستند و برای مناطقی با آب سخت و خورنده، انتخاب بهتری محسوب میشوند . این کلکتورها دارای سطح مقطع جریان بزرگتری هستند که باعث میشود فشار جریان در مصرفکنندههای مختلف به طور یکنواخت توزیع شود.
مقاومت در برابر خوردگی: بسیار بالا
فشار کاری: تا ۱۲ بار
طول عمر مفید: حدود ۳۰ سال (برخی برندها مانند ValTek تا ۵۰ سال طراحی شدهاند)
قیمت: بالاتر از برنجی
۳. کلکتور پلیپروپیلن (پلیمری)
این نوع کلکتور از لولههای پلیپروپیلن ساخته میشود و گزینهای اقتصادی برای پروژههایی با بودجه محدود است . با این حال، باید به محدودیتهای آن نیز توجه داشت.
مزایا:
وزن سبک
قیمت اقتصادی
مقاومت در برابر محیطهای تهاجمی و خوردگی الکتروشیمیایی
هدایت حرارتی کم (اتلاف حرارت کمتر)
معایب:
استحکام کمتر نسبت به فلزات
نفوذپذیری اکسیژن (اگرچه با افزودن فایبرگلاس این مشکل کاهش مییابد)
دیوارههای ضخیمتر که سطح مقطع عبور جریان را کاهش میدهد
طول عمر مفید: حدود ۱۰ سال
۴. کلکتور مسی و گالوانیزه
این نوع کلکتورها بیشتر در موتورخانهها و سیستمهای بزرگتر کاربرد دارند و برای مصارف خانگی گرمایش از کف کمتر رایج هستند . معمولاً با تعداد خروجیهای ۵ تا ۸ عدد در موتورخانهها دیده میشوند .
جدول مقایسه انواع کلکتور بر اساس جنس:
| جنس کلکتور | مقاومت در برابر خوردگی | فشار کاری (بار) | طول عمر (سال) | قیمت نسبی |
|---|---|---|---|---|
| برنجی | خوب | تا ۱۰ | ۲۰ | متوسط |
| استیل | عالی | تا ۱۲ | ۳۰+ | بالا |
| پلیمری | متوسط (در برابر مواد شیمیایی خوب) | متغیر | ۱۰ | پایین |
| مسی/گالوانیزه | خوب | ۸-۱۲ | ۱۵-۲۰ | متوسط |
دستهبندی انواع کلکتور بر اساس نوع کنترل و امکانات
فراتر از جنس، کلکتورها بر اساس نوع کنترلی که ارائه میدهند به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. انتخاب نوع کنترل به بودجه، نیاز به تنظیمات دقیق و سطح هوشمندی مورد نظر شما بستگی دارد.
۱. کلکتور ساده (بدون شیر)
این نوع کلکتور فاقد شیرهای کنترلی روی هر خروجی است و صرفاً وظیفه توزیع سیال را بر عهده دارد. برای سیستمهای بسیار ساده و کوچک که نیازی به تنظیم جداگانه مدارها نیست، میتوان از این گزینه استفاده کرد، اما برای اکثر پروژههای مسکونی توصیه نمیشود.
۲. کلکتور شیردار دستی
در این مدل، روی هر خروجی یک شیر دستی تعبیه شده است که امکان قطع و وصل جریان هر مدار را به صورت دستی فراهم میکند. این گزینه برای پروژههای اقتصادی که نیاز به تنظیمات پیچیده ندارند، مناسب است.
۳. کلکتور فلومتردار
کلکتور فلومتردار مجهز به فلومتر (دبیسنج) روی هر خروجی است که امکان مشاهده و تنظیم دقیق جریان آب هر مدار را فراهم میکند . فلومترها معمولاً مدرج هستند و میتوان دبی عبوری را به صورت بصری کنترل کرد .
مزایا:
امکان بالانس کردن سیستم و توزیع یکنواخت گرما در تمام فضاها
تنظیم دقیق جریان متناسب با نیاز هر اتاق
تشخیص آسان مشکلات احتمالی در هر مدار
۴. کلکتور ترموستاتیک
کلکتور ترموستاتیک دارای شیرهای ترموستاتیک روی کلکتور برگشت است که امکان تنظیم خودکار دمای هر مدار را فراهم میکند . این شیرها قابلیت اتصال به اکچویتور (شیر عملگر) و ترموستات اتاقی را دارند.
ویژگیها:
حفظ دمای مشخص در هر فضا به صورت خودکار
قابلیت تنظیم دمای مستقل برای هر اتاق
امکان اتصال به سیستمهای کنترلی پیشرفتهتر
۵. کلکتور هوشمند
کلکتور هوشمند نسل جدیدی از کلکتورهاست که با بهرهگیری از فناوری خانه هوشمند (Smart Home)، امکان کنترل از راه دور را فراهم میکند . در این سیستم، اکچویتورهای نصب شده روی کلکتور برگشت، با دریافت فرمان از سیستم کنترل مرکزی یا اپلیکیشن موبایل، جریان آب گرم هر مدار را قطع و وصل میکنند.
مزایا:
کنترل دما از طریق تلفن همراه
امکان برنامهریزی زمانی برای هر اتاق
صرفهجویی در مصرف انرژی تا ۳۰٪
قابلیت اتصال به ترموستاتهای هوشمند و سنسورهای حضور
۶. کلکتور پوش (پکیجی)
کلکتور پوش یا پیشساخته، مجموعهای کامل شامل کلکتور رفت و برگشت، پمپ سیرکولاتور، شیر میکس (مخلوطکن) و مدار بایپس است . این نوع کلکتور برای سیستمهای ترکیبی که هم گرمایش از کف و هم رادیاتور دارند، یا جاهایی که دمای آب ورودی باید تنظیم شود، کاربرد دارد.
شیر مخلوطکننده در این کلکتورها، دمای آب ورودی را با ترکیب آب گرم پکیج و آب برگشتی سرد، به دمای مناسب برای گرمایش از کف (معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درجه) کاهش میدهد .
معرفی برندهای مطرح کلکتور در بازار ایران
بازار ایران میزبان برندهای مختلفی از کلکتورهای گرمایش از کف است. در اینجا به معرفی چند برند معتبر میپردازیم:
۱. کلکتور نیوپایپ (Newpipe)
نیوپایپ یکی از قدرتمندترین و شناختهشدهترین برندها در حوزه سیستمهای گرمایش از کف است . محصولات این شرکت با تنوع بالا (ساده، فلومتردار، ترموستاتیک) و کیفیت ساخت مطلوب، انتخابی محبوب برای مهندسان و مجریان است .
ویژگیها:
جنس بدنه از برنج با روکش ضد خوردگی
اتصالات پرسی استاندارد برای نصب آسان و کاهش احتمال نشتی
طول عمر مفید تا ۵۰ سال
ضمانتنامه معتبر (تا ۳۰ سال)
مقاومت بالا در برابر خوردگی و رسوبگیری
۲. کلکتور BTS
کلکتور بی تی اس یکی دیگر از محصولات پرکاربرد در بازار ایران است که برای سیستمهای آبرسانی بهداشتی، سرمایشی و گرمایشی کاربرد دارد . این برند با قیمت رقابتی و کیفیت مناسب، گزینهای محبوب در پروژههای مسکونی است.
۳. کلکتور دانفوس (Danfoss)
دانفوس، برند دانمارکی با شهرت جهانی در حوزه تجهیزات تأسیساتی، کلکتورهای با کیفیت بسیار بالا و دقت عالی تولید میکند . این کلکتورها با استفاده از شیرهای کنترلی و فلومترهای دقیق، امکان تنظیم کامل سیستم گرمایش از کف را فراهم میکنند .
ویژگیها:
کیفیت ساخت بالا و دوام طولانی
دقت بسیار بالا در تنظیم جریان و دما
اجزای سازنده انعطافپذیر و قابل تنظیم
تست شده تحت فشار، دما و ظرفیتهای مختلف
قیمت بالاتر نسبت به رقبا
۴. کلکتور سوپر پایپ
سوپر پایپ به عنوان یک گزینه اقتصادی با کیفیت قابل قبول در بازار شناخته میشود . این برند برای توزیع حرارت در سیستم گرمایش از کف، محصولات مناسبی ارائه میدهد.
اجزای اصلی تشکیلدهنده کلکتور گرمایش از کف
یک کلکتور گرمایش از کف کامل، از اجزای متعددی تشکیل شده است که هر یک وظیفه خاصی را بر عهده دارند :
۱. بدنه اصلی کلکتور رفت و برگشت
دو لوله موازی که یکی وظیفه توزیع آب گرم (کلکتور رفت) و دیگری جمعآوری آب برگشتی (کلکتور برگشت) را بر عهده دارد. کلکتور رفت معمولاً در بالا و کلکتور برگشت در پایین نصب میشود .
۲. فلومتر (دبیسنج)
روی کلکتور رفت نصب میشود و امکان اندازهگیری و تنظیم جریان آب در هر مدار را فراهم میکند . فلومترها معمولاً مدرج هستند و با چرخاندن قسمت بالایی آنها میتوان دبی عبوری را تنظیم کرد.
۳. شیرهای کنترلی (شیر سوزنی یا ترموستاتیک)
روی کلکتور برگشت قرار دارند و برای تنظیم یا قطع و وصل جریان هر مدار استفاده میشوند. در مدلهای ترموستاتیک، این شیرها قابلیت اتصال به اکچویتور را دارند .
۴. شیر هواگیری اتوماتیک
در انتهای کلکتور رفت نصب میشود و هوای محبوس در سیستم را به صورت خودکار تخلیه میکند. وجود هوا در سیستم میتواند باعث ایجاد صدا و کاهش راندمان شود .
۵. شیر تخلیه و شارژ (Drain Valve)
در ابتدای کلکتور برگشت نصب میشود و برای تخلیه آب سیستم هنگام سرویس، تعمیرات یا راهاندازی اولیه کاربرد دارد .
۶. شیر بایپس (By-pass)
مسیر کنارگذری است که فشار اضافی پمپ را کنترل کرده و از آسیب به سیستم جلوگیری میکند. همچنین با گردش مجدد آب، مانع هدررفت انرژی میشود .
۷. ترمومتر و فشارسنج
روی کلکتور نصب میشوند و امکان مشاهده دمای آب رفت و برگشت و همچنین فشار سیستم را فراهم میکنند .
۸. اکچویتور (شیر عملگر)
محرک الکتریکی است که روی شیرهای ترموستاتیک نصب میشود. این قطعه با دریافت فرمان از ترموستات اتاقی، شیر را باز یا بسته میکند .
۹. شیرهای قطع و وصل توپی
معمولاً در ابتدای کلکتورها نصب میشوند (قرمز برای رفت، آبی برای برگشت) و برای قطع کلی جریان در مواقع ضروری کاربرد دارند.
نکات مهم هنگام خرید کلکتور گرمایش از کف
برای انتخاب بهترین کلکتور، به موارد زیر توجه کنید:
۱. تعداد مدارها
تعداد مدارهای کلکتور باید با تعداد فضاهای مستقل (اتاقها) متناسب باشد. هر فضایی که نیاز به کنترل دمای جداگانه دارد، باید یک مدار مجزا داشته باشد.
۲. جنس بدنه
برای مصرف عمومی و بودجه متوسط: کلکتور برنجی با روکش ضد خوردگی
برای مناطق با آب سخت و خورنده: کلکتور استیل
برای بودجه محدود: کلکتور پلیمری (با آگاهی از محدودیتها)
۳. نوع کنترل
بودجه محدود: کلکتور ساده یا شیردار دستی
کنترل دقیق و امکان بالانس: کلکتور فلومتردار
آسایش بیشتر و کنترل خودکار: کلکتور ترموستاتیک
حداکثر هوشمندی و کنترل از راه دور: کلکتور هوشمند
۴. برند معتبر
از برندهای شناختهشده با سابقه خوب و خدمات پس از فروش مطمئن خرید کنید. برندهای معتبر معمولاً ضمانتنامه و گارانتی معتبر ارائه میدهند.
۵. جعبه کلکتور
حتماً جعبه کلکتور استاندارد با ابعاد مناسب تهیه کنید. جعبه کلکتور باید در محل مناسبی (خشک، دور از رطوبت و با دسترسی آسان) نصب شود.
راهنمای نصب استاندارد کلکتور
نصب اصولی کلکتور به اندازه انتخاب صحیح آن اهمیت دارد:
۱. انتخاب محل مناسب
مکان خشک و روشن: جعبه کلکتور نباید در محیط تاریک، مرطوب یا نزدیک به اتصالات گاز و برق نصب شود .
دسترسی آسان: کلکتور باید در محلی نصب شود که برای سرویس و تعمیرات بعدی به راحتی در دسترس باشد.
مرکزیت: بهتر است کلکتور در مرکزیت مدارها نصب شود تا طول لولهها تا حد امکان یکسان باشد .
۲. نصب جعبه کلکتور
ارتفاع نصب: ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر از سطح زمین .
تراز بودن: جعبه باید کاملاً تراز نصب شود تا عملکرد بهینه کلکتور تضمین شود.
۳. نصب کلکتورها
کلکتور رفت (توزیع آب گرم) در بالا و کلکتور برگشت (جمعآوری آب سرد) در پایین نصب میشوند .
فاصله استاندارد بین دو کلکتور باید رعایت شود.
۴. اتصال لولهها
از فیتینگهای مناسب و استاندارد استفاده کنید.
اتصالات پرسی (نوعی اتصال با فشار) به دلیل کاهش احتمال نشتی و نصب آسان، توصیه میشود .
۵. نصب تجهیزات جانبی
شیر هواگیری اتوماتیک در انتهای کلکتور رفت
شیر تخلیه در ابتدای کلکتور برگشت
شیرهای توپی در ابتدای مسیر رفت و برگشت
کدام نوع کلکتور برای شما مناسبتر است؟
انتخاب کلکتور مناسب به نیازها، بودجه و انتظارات شما از سیستم گرمایش از کف بستگی دارد. در اینجا چند راهنمایی کلی ارائه میدهیم:
برای آپارتمانهای کوچک و متوسط: یک کلکتور برنجی ۴ تا ۸ خروجی با فلومتر (ترکیب قیمت مناسب و کنترل خوب) انتخاب ایدهآلی است. برند نیوپایپ در این رده گزینههای متنوعی دارد .
برای پروژههای لوکس و ویلاها: کلکتور ترموستاتیک یا هوشمند با قابلیت کنترل از راه دور و اتصال به سیستم خانه هوشمند، آسایش و بهینهسازی مصرف انرژی را به حداکثر میرساند . برند دانفوس در این رده انتخاب برتر است .
برای مناطق با آب سخت: کلکتور استیل ضد زنگ که مقاومت بالایی در برابر خوردگی دارد، گزینه مناسبتری است .
برای بودجه محدود: کلکتور پلیمری یا کلکتور برنجی ساده (بدون فلومتر) میتواند کار شما را راه بیندازد، اما از محدودیتهای آن آگاه باشید .
در نهایت، فراموش نکنید که انتخاب یک کلکتور باکیفیت از برند معتبر، سرمایهگذاری بلندمدتی است که سالها از عملکرد بهینه و بیدردسر سیستم گرمایش از کف شما قدردانی خواهد کرد. با انتخاب صحیح، نهتنها گرمایی یکنواخت و دلپذیر را تجربه میکنید، بلکه در مصرف انرژی نیز صرفهجویی قابل توجهی خواهید داشت .